Khi đề cập đến lĩnh vực xây dựng, dầm luôn được xem là một trong những bộ phận then chốt, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định và an toàn cho công trình. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về chức năng cũng như ứng dụng thực tiễn của dầm trong kết cấu xây dựng. Trong bài viết này, AKITEK xin trân trọng giới thiệu tới quý độc giả khái niệm về dầm, các loại dầm phổ biến hiện nay cùng những ứng dụng nổi bật của chúng trong thực tế.
Dầm là gì?
Dầm là một bộ phận kết cấu có dạng thanh ngang hoặc nghiêng, giữ nhiệm vụ chủ yếu là chịu lực uốn và truyền tải trọng từ các thành phần khác của công trình xuống các điểm tựa như cột hoặc móng. Dựa trên yêu cầu kỹ thuật và thiết kế cụ thể của từng dự án, dầm có thể được chế tạo từ nhiều loại vật liệu khác nhau như bê tông, thép hay gỗ nhằm đáp ứng tối ưu tính chất sử dụng và độ bền vững cho công trình.
Chức năng, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của dầm
Dầm giữ vai trò hết sức quan trọng và không thể thiếu trong kết cấu xây dựng với các chức năng cơ bản như sau:
Chịu lực: Dầm là bộ phận chính chịu tải trọng từ sàn nhà, mái, cũng như tải trọng do con người và vật dụng trong công trình tạo ra. Các tải trọng này sẽ được truyền qua dầm đến các cột hoặc móng một cách an toàn.
Phân phối tải trọng: Ngoài việc chịu lực, dầm còn có nhiệm vụ phân phối đều tải trọng lên các điểm tựa nhằm đảm bảo sự ổn định và hiệu quả cho toàn bộ kết cấu.
Về mặt cấu tạo, dầm bao gồm những thành phần chủ yếu:
– Vỏ ngoài: Đóng vai trò bảo vệ dầm khỏi tác động của môi trường bên ngoài, đồng thời góp phần nâng cao độ bền cho kết cấu.
– Cốt thép: Trong trường hợp dầm bê tông cốt thép, cốt thép giúp tăng khả năng chịu uốn và kéo cho dầm.
– Kích thước và hình dạng: Dầm có thể được thiết kế với nhiều hình dạng khác nhau (chữ I, chữ H, hộp…) cùng kích thước phù hợp với yêu cầu về khả năng chịu lực.
Nguyên lý hoạt động của dầm dựa trên khả năng chịu uốn. Khi bị tác động bởi một lực bất kỳ, dầm sẽ bị uốn cong; các lực này sẽ được truyền qua điểm tựa đến từng phần của dầm. Khả năng chịu lực lớn nhất thường tập trung ở giữa nhịp – nơi trực tiếp nhận tải trọng – cũng như tại hai đầu nơi liên kết với cột hoặc tường.
Phân loại dầm trong xây dựng
Dầm là một bộ phận quan trọng trong kết cấu xây dựng, được phân loại dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau như vật liệu, hình dạng, cách bố trí và mục đích sử dụng. Mỗi loại dầm đều có những ưu điểm riêng biệt, phù hợp với các yêu cầu kỹ thuật và thẩm mỹ của từng công trình.
1. Phân loại theo vật liệu
– Dầm bê tông: Đây là loại dầm phổ biến nhất hiện nay, được chế tạo từ bê tông cốt thép với khả năng chịu lực cao và chống chịu tốt trước các tác động của môi trường như độ ẩm hay nhiệt độ. Dầm bê tông thường được ứng dụng rộng rãi trong nhà ở dân dụng, công trình giao thông và công nghiệp.
– Dầm thép: Được sản xuất từ thép chất lượng cao, dầm thép thích hợp cho các công trình quy mô lớn hoặc yêu cầu khả năng chịu lực vượt trội như nhà xưởng, cầu vượt hay tòa nhà cao tầng.
– Dầm gỗ: Tuy ít phổ biến trong xây dựng hiện đại nhưng dầm gỗ vẫn được lựa chọn cho một số công trình nhỏ hoặc nơi đề cao yếu tố thẩm mỹ truyền thống. Loại dầm này thường xuất hiện trong nhà ở dân dụng mang phong cách cổ điển.
2. Phân loại theo hình dạng
– Dầm chữ I: Có hình dáng giống chữ I với hai cánh trên dưới giúp tăng khả năng chịu uốn; thường dùng trong xây dựng nhà ở hoặc cầu đường.
– Dầm chữ H: Mang hình dáng chữ H vững chắc, có thể chịu tải trọng lớn nên phù hợp cho kết cấu cầu vượt hoặc các công trình cần tải trọng lớn.
– Dầm hộp: Có cấu tạo dạng hộp rỗng nhằm tăng cường sức chịu lực đồng thời giảm khối lượng kết cấu; thường làm bằng bê tông cốt thép hoặc thép.
3. Phân loại theo cách bố trí
– Dầm chính: Là bộ phận chủ đạo đảm nhận việc truyền tải trọng lớn nhất xuống móng hoặc cột; liên kết trực tiếp với các thành phần chính của kết cấu.
– Dầm phụ: Hỗ trợ phân phối tải trọng từ sàn/mái về phía dầm chính rồi xuống móng/cột; kích thước nhỏ hơn và linh hoạt về vị trí lắp đặt để đảm bảo sự ổn định chung.
4. Phân loại theo mục đích sử dụng
– Dằm sàn: Chịu trách nhiệm nâng đỡ sàn/mái và truyền tải trọng xuống hệ thống khung/kết cấu bên dưới; ứng dụng nhiều tại nhà ở dân dụng cũng như xưởng sản xuất nhờ tính nhẹ bền vững.
– Dằm cầu: Được thiết kế chuyên biệt để đáp ứng yêu cầu vận chuyển phương tiện qua địa hình khó khăn (sông suối); chế tạo bằng bê tông cốt thép/thép nhằm đảm bảo an toàn khi phải đối mặt với lực tác động rất lớn.
Việc lựa chọn đúng chủng loại dằm không chỉ góp phần nâng cao chất lượng mà còn đảm bảo an toàn cũng như tuổi thọ lâu dài cho mỗi công trình xây dựng.
Ứng dụng của dầm trong thực tế
1. Xây dựng nhà ở
Trong lĩnh vực xây dựng nhà ở, dầm đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự vững chắc và an toàn cho kết cấu công trình:
– Dầm sàn và dầm mái: Có chức năng chịu tải trọng từ sàn hoặc mái, đồng thời phân phối lực đều xuống các cột hoặc móng, góp phần nâng cao độ ổn định của toàn bộ ngôi nhà.
– Dầm cửa sổ và cửa đi: Được bố trí phía trên các khung cửa nhằm chịu lực từ tường và truyền tải xuống các bộ phận kết cấu khác, giúp tăng tuổi thọ cũng như độ bền cho công trình.
– Dầm trang trí: Ngoài chức năng chịu lực, một số loại dầm gỗ hoặc thép còn được sử dụng với mục đích trang trí trong các thiết kế hiện đại, mang lại giá trị thẩm mỹ cao cho không gian sống.
2. Công trình cầu đường
Dầm là thành phần chủ đạo trong kết cấu cầu đường, đặc biệt tại các cây cầu vượt hay cầu treo:
– Dầm cầu thép: Thường được ứng dụng tại những cây cầu lớn để chịu tải trọng nặng từ phương tiện giao thông cũng như tác động của môi trường như gió mạnh hay động đất.
– Dầm hộp bê tông: Phù hợp với những cây cầu có chiều dài lớn nhờ khả năng chịu lực vượt trội và tính ổn định cao; đồng thời giúp hạn chế biến dạng cũng như rung lắc khi vận hành.
3. Kết cấu nhà xưởng
Tại các công trình nhà xưởng, dầm giữ vai trò quan trọng trong việc tạo ra không gian mở rộng rãi và đảm nhận tải trọng từ mái hoặc thiết bị sản xuất bên trong:
– Dầm thép chữ H hoặc I: Được sử dụng làm khung chính để giảm tổng trọng lượng mà vẫn đảm bảo khả năng chịu lực tối ưu.
– Dầm chịu tải máy móc: Trong môi trường sản xuất công nghiệp nặng, dầm còn phải đáp ứng yêu cầu về khả năng chống đỡ máy móc hạng nặng hay hệ thống vận chuyển hàng hóa.
4. Các công trình xây dựng khác
Dầm còn hiện diện rộng rãi tại nhiều loại hình công trình:
– Nhà ga, sân bay: Những thanh dầm lớn được thiết kế nhằm nâng đỡ mái vòm đồ sộ cũng như tạo nên không gian rộng thoáng.
– Công trình thủy lợi: Sử dụng dầm bê tông cốt thép để chống lại áp suất nước mạnh tại đập thủy điện hay hệ thống kênh dẫn nước.
– Công trình văn hóa nghệ thuật (nhà hát, bảo tàng): Không chỉ hỗ trợ kết cấu phức tạp mà còn góp phần hài hòa giữa yếu tố kỹ thuật và nghệ thuật kiến trúc.
5. Ứng dụng trong kết cấu tạm thời
Bên cạnh những ứng dụng lâu dài trên thực tế xây dựng cố định thì dầm còn đóng vai trò quan trọng đối với các kết cấu mang tính chất tạm thời:
– Dầm giàn giáo phục vụ thi công giúp tạo khung chắc chắn để đảm bảo an toàn lao động.
– Các sự kiện hội chợ triển lãm thường sử dụng loại dầm nhẹ bằng thép hoặc nhôm dễ dàng tháo lắp sau khi hoàn thành nhiệm vụ.
Hy vọng bài viết đã cung cấp cho quý độc giả cái nhìn tổng quan về “dầm” cùng những ứng dụng đa dạng liên quan đến lĩnh vực xây dựng hiện đại. Có thể khẳng định rằng đây là một thành phần không thể thiếu nhằm đảm bảo sự bền vững – ổn định cho mọi loại hình kiến trúc dân dụng lẫn hạ tầng kỹ thuật ngày nay.
Có thể bạn quan tâm: Xu Hướng Thiết Kế Phòng Ngủ 20m2 Cho Vợ Chồng 2026
Chọn AKITEK – Đơn vị cải tạo nhà, cải tạo nội thất uy tín tại Thành phố Hồ Chí Minh
AKITEK là thương hiệu chuyên sâu trong lĩnh vực cải tạo nhà ở và cải tạo nội thất, mang đến giải pháp tối ưu cho những không gian xuống cấp hoặc chưa phù hợp với nhu cầu sử dụng. Với đội ngũ kiến trúc sư và kỹ thuật giàu kinh nghiệm, AKITEK cam kết tạo ra những không gian sống thẩm mỹ – tiện nghi – bền vững. Chúng tôi luôn đặt khách hàng làm trọng tâm, đảm bảo từng dự án cải tạo đều được thiết kế và thi công trọn gói, đúng tiến độ, chi phí minh bạch và chất lượng vượt mong đợi.
Địa chỉ: 63/20 Lê Lai, Phường 3, Quận Gò Vấp, TP.HCM
Điện thoại: 0587878388
Email: akitek.vn@gmail.com
Website: akitek.vn
Akitek.vn là đơn vị hàng đầu chuyên tư vấn thiết kế kiến trúc, kết cấu MEP và thi công nội thất, thiết kế thi công các công trình biệt thự, nhà phố, căn hộ, chung cư và đặc biệt thiết kế trang trí văn phòng, showroom, nhà hàng, khách sạn…
Nguồn: Sưu tầm Internet
